7tv focus : మ‌న శరీరంలో రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ అన‌గానే గుర్తుకు వ‌చ్చేది గుండె, ధమనులు, సిరలు. ఇవి ఎంత ఆరోగ్యంగా ఉండాలో అంద‌రికీ తెలిసిందే. అయితే వీటితోపాటు శరీరంలో నిశ్శబ్దంగా పనిచేసే మరో ముఖ్యమైన రవాణా వ్యవస్థ కూడా ఉంది. అదే లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థ. శరీరంలోని ద్రవ సమతుల్యతను కాపాడటం, కొన్ని రకాల కొవ్వులను తరలించడం, రోగనిరోధక వ్యవస్థకు సహకరించడం వంటి కీలక విధులను ఇది నిర్వహిస్తుంది. అందుకే దీనిని శరీరంలోని రెండో ప్రసరణ వ్యవస్థగా కూడా పిలుస్తారు. రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థకు గుండె ప్రధాన పంప్‌గా పనిచేస్తుంది. కానీ లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థకు అలా నిరంతరం ద్రవాన్ని పంపించే ప్రత్యేకమైన కేంద్ర అవయవం ఉండదు. కండరాల కదలికలు, శ్వాస, రోజువారీ శారీరక చలనం వంటి వాటి ద్వారా లింఫ్‌ ద్రవం లింఫాటిక్‌ నాళాల్లో ముందుకు కదులుతుంది. అందుకే క్రమం తప్పకుండా శారీరకంగా చురుకుగా ఉండటం కేవలం బరువు నియంత్రణ లేదా ఫిట్‌నెస్‌కే కాకుండా లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
ఏమేం అవయవాలు ఉంటాయి..
లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థలో లింఫ్‌ ద్రవం, లింఫాటిక్‌ నాళాలు, లింఫ్‌ నోడ్స్‌తో పాటు ప్లీహం, థైమస్‌ వంటి అవయవాలు ఉంటాయి. శరీర కణజాలాల్లో పేరుకుపోయే అదనపు ద్రవాన్ని సేకరించి తిరిగి రక్తప్రవాహంలోకి చేర్చడం దీని ముఖ్యమైన పనుల్లో ఒకటి. అలాగే ఆహారం ద్వారా శరీరంలోకి వచ్చే కొన్ని రకాల కొవ్వులను తరలించడంలోనూ ఇది సహాయపడుతుంది. రోగనిరోధక వ్యవస్థలోనూ లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థకు కీలక పాత్ర ఉంది. లింఫ్‌ నోడ్స్‌ ఒక రకమైన ఫిల్టర్‌లా పనిచేస్తూ హానికరమైన పదార్థాలు, కొన్ని బ్యాక్టీరియా, వైరస్‌లను గుర్తించడంలో రోగనిరోధక కణాలకు సహకరిస్తాయి. రక్తం శరీరంలోని రక్తనాళాల్లో నిరంతరం ప్రసరిస్తుంటే, లింఫ్‌ సాధారణంగా లింఫాటిక్‌ నాళాల ద్వారా ఒకే దిశలో కదులుతూ చివరకు తిరిగి రక్తప్రవాహంలో కలుస్తుంది. కణజాలాల్లోని అదనపు ద్రవాన్ని తొలగించడం, రోగనిరోధక కణాలను తరలించడం, కణాల నుంచి ఏర్పడే వ్యర్థాలు, అదనపు ద్రవాన్ని తొలగించడంలో కూడా ఈ వ్యవస్థ సహాయపడుతుంది.
శారీరక క‌ద‌లిక‌ల‌కు..
లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థకు గుండెలాంటి కేంద్ర పంప్‌ లేకపోవడంతో శారీరక కదలికలు దీనికి ఎంతో ఉపయోగపడతాయి. మనం నడిచినప్పుడు, సైకిల్‌ తొక్కినప్పుడు, ఈత కొట్టినప్పుడు లేదా స్ట్రెచింగ్‌ చేసినప్పుడు కండరాలు కుచించుకుంటాయి. ఈ కండరాల కదలికలు లింఫ్‌ ద్రవాన్ని నాళాల ద్వారా ముందుకు కదిలించడంలో సహాయపడతాయి. ముఖ్యంగా ఎక్కువసేపు కూర్చునే వారికి తరచూ లేచి కదలడం మంచి అలవాటు. శ్వాస కూడా లింఫ్‌ కదలికలో కొంత ముఖ్య‌పాత్ర పోషిస్తుంది. ముఖ్యంగా డయాఫ్రాగ్మాటిక్‌ అంటే పొట్ట భాగం నుంచి లోతుగా శ్వాస తీసుకోవడం వల్ల ఛాతీ, పొత్తికడుపులో ఒత్తిడిలో మార్పులు ఏర్పడతాయి. ఇవి లింఫ్‌ ద్రవం కదలడానికి సహాయపడతాయి. ఇందుకోసం ప్రతి ఒక్కరూ ప్రత్యేకమైన శ్వాస వ్యాయామాలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. రోజువారీ జీవితంలో నెమ్మదిగా, లోతుగా శ్వాస తీసుకోవడం కూడా శారీరక చలనంతోపాటు ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
తగినంత నీరు తాగాలి..
తగినంత నీరు తాగడం కూడా శరీరంలోని సాధారణ విధులు సక్రమంగా సాగడానికి అవసరం. లింఫ్‌ ద్రవంలో ఎక్కువ భాగం ద్రవమే ఉంటుంది కాబట్టి, శరీరానికి అవసరమైన స్థాయిలో నీరు తీసుకోవడం కణజాలాలు, శరీర ద్రవాల సమతుల్యతకు తోడ్పడుతుంది. అయితే ఎక్కువ మొత్తంలో నీరు తాగితే లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థలోని టాక్సిన్లు బయటకు వెళ్లిపోతాయనే భావనకు ఆధారం లేదు. శరీర అవసరాలకు అనుగుణంగా తగినంత నీరు తీసుకోవడమే ముఖ్యం. లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థ కోసం ప్రత్యేకంగా పాటించాల్సిన లింఫాటిక్‌ డైట్‌ అంటూ ఏదీ అవసరం లేదు. బదులుగా కూరగాయలు, పండ్లు, సంపూర్ణ ధాన్యాలు, తగినంత ప్రోటీన్‌ ఉన్న సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం ముఖ్యం. ఇవి రోగనిరోధక వ్యవస్థ, కణజాలాల ఆరోగ్యానికి అవసరమైన పోషకాలను అందిస్తాయి. ఆరోగ్యకరమైన శరీర బరువును కొనసాగించడం కూడా మెటబాలిక్‌, గుండె-రక్తనాళాల ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తుంది.
ఉత్ప‌త్తుల‌ను న‌మ్మ‌వ‌చ్చా..
ఇటీవల లింఫాటిక్‌ డిటాక్స్‌ పేరుతో వివిధ రకాల టీలు, సప్లిమెంట్లు, మసాజ్‌లు, క్లీన్స్‌ వంటి వాటి గురించి ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచారం పెరుగుతోంది. అయితే ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారికి ప్రత్యేకంగా ఇలాంటి లింఫాటిక్‌ డిటాక్స్‌లు లేదా క్లీన్స్‌ అవసరం లేదు. లింఫాటిక్‌ వ్యవస్థ తన సాధారణ విధులను నిర్వహించడానికి సహజమైన వ్యవస్థలను కలిగి ఉంటుంది. శరీరంలోని పదార్థాలను ప్రాసెస్‌ చేసి బయటకు పంపించడంలో కాలేయం, మూత్రపిండాలు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే శరీరంలో కొన్ని లక్షణాలు కనిపిస్తే మాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తరచూ లేదా నిరంతరంగా వాపు రావడం, కారణం తెలియకుండా లింఫ్‌ నోడ్స్‌ పెద్దవిగా మారడం, పదేపదే ఇన్ఫెక్షన్లు రావడం, చేతి లేదా కాలు వాపు వంటి సమస్యలు ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించడం అవసరం. ఇలాంటి లక్షణాలకు ఇన్ఫెక్షన్లు, వాపు వంటి అనేక కారణాలు ఉంటాయి. అలాగే లింఫాటిక్‌ లేదా గుండె-రక్తనాళాల సమస్యలతోనూ సంబంధం ఉండే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి కారణం తెలియని, కొనసాగుతున్న లక్షణాలను కేవలం లింఫ్‌ సర్క్యులేషన్‌ సరిగా లేకపోవడంగా భావించకూడదు.
About the Author
